POLATLI’YA NAZLANAN VEFA İLE TURİZM

12.08.2017 Milliyet - Ankara Gazetesi

Sevindik, Polatlı’nın tarihi yerlerini görmek isteyen dostlarımızın talebi üzerine. 1921’de Sakarya Meydan Savaşı’nın yapıldığı cephelerden 2 bin 700 yıl geriye, Frig Krallığı’nın başkenti Gordion’a (Yassıhöyük) gezdirecektik. Gururla göstereceğimiz yerler, anlatacağımız hikayeler vardı. Misafirlerimizi bilemeyiz ama dönüş yolunda biz, sinirden kızıl ay parçası gibi ışıyorduk pancar tarlaları arasından süzülürken.

Önceki Pazar günüydü. Herkesin gezmeye çıktığı tatil günü. Sakarya Meydan Savaşı’nın idare merkezi Alagöz Karagahı ile savaşın revir, nakliye ve depolama bölgesi Malıköy’e başlayacaktık. Araları çok yakın.

Gün bitmiş gibi

Sapağa doğru yavaşladık, giriş kapalı. Büyükşehir Belediyesi’nin yıllardır dilimizde tüy bitiren yolu, tam da turizm mevsiminde, hem de tatil günü yapacağı tutmuş. Girişi toptan kapatmış. Yani Alagöz köyü, Malıköy, 5 organize sanayi bölgesinin bu taraftan tek girişi, tamamen kapatılmış.

Alagöz Karargahı

Alagöz için kilometrelerce gidip aynen geri dönmeniz gerekiyor, Malıöy ve organize sanayi bölgeleri için 5-6 kilometre ileride bir giriş var. “Bir şerit açık bırakılsaydı sonra diğeri kapatılsaydı” gibi romantik düşünceler geçerken aklımızdan, pek çok ziyaretçinin yapacağı gibi kilometrelerce gidip dönmedik, Alagöz ve Malıköy’ü atlayıp Polatlı’ya devam ettik. Misafirleri, gezdiremedik böylece.

Dur Yolcu Mehmetçik Anıtı

Kapalıtepe’yle Betontepe

Polatlı’nın Eskişehir yönüne 5 kilometre dışındaki Kartaltepe’ye yöneldik. Geldik, 2008 yılından beri bitirilemeyen ‘Dur Yolcu Mehmetçik Anıtı’nın girişi de kapalı. Anıt ve Panorama Müzesi dahil, çalışmalar hala bitirilememiş. Adam 6 ayda gökdelen dikiyor, bir avuç anıtın etrafını beceremedik 9 yıldır. Kartaltepe’yi de atladık.

Duatepe’ye yöneldik. Ekim 2016’da yeni adını koymuştuk ‘Betontepe’ diye, adına yakışır çalışmaların devam ettiği uzaktan seçiliyordu. İtinayla özgünlüğünden hiç eser bırakmayacak biçimde betonlaştırılıyordu. Bilin bakalım ne gördük daha tepeye bile çıkamadan? ‘Tadilat Dolayısıyla Kapalı’ tabelası. Osmanlı’nın 250 yıllık gerileyişinin durdurulduğu, yeni devletin harcının atıldığı tepe de turizm mevsimi ve tatil gününde kapalıydı. Mıy mıy bir çalışma, çalışan birkaç işçi...

Duatepe'nin Betontepe'ye dönüşümü devam ediyor

Misafirler de işkillendi; bir şey görmemek için neden bu kadar yol gelmiştik? Kapısına kadar gelip göremedikleri yerin hikayeleriyle dikkatlerini dağıtmaya çalıştık. “İşte orada bunlar olmuş.. orada!..”

“Oh aman açıkmış!”

Ya sabır ya selamet, son bir ümit Gordion’a yöneldik. Bir önceki gelişimizde Midas Tümülüsü kapalıydı, bu kez de kapalıysa eğer muhteşem turistik gezimizi mum dikerek tamamlayacaktık. Son tepeyi aşana, müzenin önüne park edene kadar diken üstünde geldik. Oh aman açıkmış, yangından kaçar gibi arabadan tahliye oldu millet. Doya doya gezdiler, hem tümülüsü hem müzeyi.

Gordion havadan.. En büyüğü Midas Tümülüsü

Geçen yıl müzenin yanına, Gordion’un çok ama çok ihtiyacı olan eli yüzü düzgün, tarihi dokuya uygun bir çay bahçesi yapılmıştı. Bir şeyler atıştırıp, bir çay kahveyle dinlenelim dedik. Bina tamam da meğer o kadarla kalmış, o da kapalıydı. Kültür ve Turizm Bakanlığı, turizm mevsiminde, bir adam oturtamamış çay demleyip, kahve tost yapacak. Müze girişinde hediyelik eşya satan hanımefendi yetişti imdadımıza; hazır kahve yaptı, evine götüreceği köy ekmeğinden ikram etti.

Gordion Midas'ın Tümülüsü

İçimizde patlar bu turizm

Hoşbeş ettik, büyük sarayın bulunduğu höyük kısmına geçtik. Yeni ve ilgi çekici alanlar açılmış höyükte, Gordion’un muhteşem kızıl güneşiyle günü orada tamamladık. Sürüler toplanıyor, başındaki bekçi kangalları, havlarken alay ediyordu sanki bizimle. Bünyedeki kızgınlığı, pancar tarlalarını sulayan fıskiyeler bile soğutamadı. Işıyarak Ankara’ya döndük, artık misafirler ne düşündüyse.

Bu devletin de onun başkentinin de milli yadigarına vefasızlığına artık şaşırmıyoruz ama Ankara’nın turizmi, içinde patlayacak o kesin. Polatlı gibi her açıdan tarihi bir hazineyi hala değerlendiremeyişimiz, becerisizlikten öte bir şey olmalı.

DUATEPE OLUYOR BETONTEPE

07.10.2016 Milliyet - Ankara Gazetesi

Sakarya Meydan Savaşı’nın dönüm noktası, Osmanlı’nın 250 yıllık gerileyişinin durdurulduğu tepe. Zirvesine muzaffer komutanlarının heykelleriyle 79 yıl sonra 2000 yılında bir anıt dikilmişti. Sakarya Savaşı’nın Adapazarı’nda yapıldığını sanan bir nesil yetişirken sevinmiştik, çok ihmal edilmiş tarihimize yeniden sahip çıkmaya başlanıyor diye. Polatlı Şehitlik Anıtı biliniyor, ilçeye 5-6 kilometre ötedeki diğer tarihi tepeler bilinmiyordu.

Polatlı Haymana arası yaklaşık 100 kilometrelik bir cephede verilmişti savaş. Aslında Haymana’daki çetin direniş olmasa Polatlı ovasına inmeyecekti Yunan Ordusu. İnmek zorunda bırakıldı. Yeni bir devletin kuruluş adımlarıydı bundan sonrakiler.

Polatlı-Duatepe

Milli park oluşuna sevinmiştik

İşte bu cephe, 94 yıl sonra, 8 Şubat 2015’de milli park ilan edildi. Duatepe Anıtı’ndan Ankara-Eskişehir yolunun öbür yanına bakınca yolun hemen kenarında Kartaltepe görünür; 87 yıl sonra 2008’de, ‘Dur Yolcu Mehmetçik Anıtı’ dikilmişti oraya da. Milli park kararına kadar o anıtın çevresi bir türlü bitirilemedi. Dert oluyor insanın içine tabii; kendi tarihinin ve şehitlerinin kıymetini bilmeyen bir toplum, nasıl millet olsun. Kaldı ki orada atılan temelin üzerinde yükselen bir devletin nimetlerinden yararlanırken.

‘Sakarya Meydan Savaşı Milli Parkı’na çok sevindik, ödeneklerin hızla çıkarılmasına çok sevindik, kayıp şehit mezarları ve mevzilerin teknolojik yöntemlerle bir an önce tespitine, çalışmaların tahminlerimizden hızlı başlamasına, yol alınmasına, belediyelerin de gayretiyle bölgede ziyaretçi sayısının artışına hep çok sevindik. Sevindik de...

Tribünden anıt görünmüyor

Ankara’nın altını üstüne getirerek dolaşan, gördüklerini, bildiklerini herkesle paylaşan Ahmet Soyak’la karşılaştık. “Çalışmalar başlamadan önce, Sakarya Savaşı’nın yapıldığı bölgeyi fotoğraflıyoruz” dedi. Duatepe’nin fotoğraflarını görmeyeydik, beynimizden vurulmuşa döndük. Aslında anıt dikilirken bile biraz fazla düzenlenmiş, yaklaşık 15 metre tıraşlanmış tepeye, beton yapılar, tabiri caizse anıtı gölgede bırakan tribünler inşa ediliyordu. Ağızdan söz çıkamıyor, çıksa da tarif edecek söz bulmak zor, bakakaldık.

Tribünler, anıtın görkemini neredeyse yok etmiş

Zaten o bölge çok dar, kalabalık törenler için uygun değildi, bir de tribün, beton beton bir şeyler derken hiçbir özgünlüğü bırakılmıyor. Tören az aşağıda yapılsa, anıt sonra ziyaret edilse, protokol hazretleri de biraz oturmayıverse ayakta dursa, bu tarihi dokuya daha yakışmaz mıydı?

Anıt tribünlerden görünmez olmuş, beton bir şey yapmak için tepe kazılmış. Aşağıda yer çok, ola ki bir daha savaşırsak alınamasın diye tepeyi mi düzlemeye çalışıyorlar acaba?

Özgünlüğü bozulacaksa..

Seviniyorduk da gerisi böyle gelirse sevincimiz kursağımıza dizilir. O topraklar, en az yapılaşmayla özgün halini korurken daha iyi anlaşılabilir, hipodrom tören alanı ya da rahat etme yeri değil ki oralar. Bir de plastik sandalyeli reklam şemsiyeli büfe koyarsak tam olacak. Dedelerinin patlamış botlarıyla tırmandığı yerleri, ayağına çamur değmeden, otura otura gezecek nazik torunları.

Milli Park alanı içindeki diğer çalışmalar, aman sakın ha böyle değildir inşallah. Kaldı ki Duatepe’de bu projeyi kim yapmışsa bir daha elini değmesin başka yere. Dedelerimizin ninelerimizin yaşadığı zorluğu anlamaya, vefa borcumuzu paylaşmaya gidiyoruz oralara biz, turistik geziye değil. 

Çok üzücü bir manzara... Duatepe’nin betontepeyle çeliktepeye dönüşmesi, çok üzücü! 

Fotoğraflar: Ahmet Soyak

BU ANIT DURDURAMAZ

 04.07.2014 Milliyet-Ankara Gazetesi

93 yıl geçti üzerinden. Osmanlı’nın 250 yıldır gerileyen sınırlarına burada, Polatlı Duatepe’de “Dur” dendi. Başka ülkede olsa böyle tarihi değeri olan bir yerde, ucu bulutlara değen anıtlar yükselirdi. Müzeler yapılır, kitapçıklar, çıkarmalar basılır, anı kalacak hediyelikler tasarlanır, gözünü çıkarırlardı adamın tanıtmak için. Kendi milleti akın akın ziyaret eder, onları gören turistler de peşlerinden gelirdi.

93 yıldır sahip çıkamıyoruz

87 yıl sonra 2008’de aklımıza gelmiş, başlamışız ama bu tarihi önemi vurgulayacak bir heykele ve yanındaki binaya, 93’üncü yılında da sahip çıkamıyoruz.

100’üncü yılı bekliyoruz herhalde. Değer bilmek için bizim milletin idrak süresi, en az 100 yıldan başlıyor olabilir.

Ama 100 yıl sonra da gazı kaçmış gazoza dönüyor değerler. Tazeliğini, keskinliğini kaybediyor, ne yapılsa yasak savmaya dönüşüyor. O anıtlar 80 yıl önce yapılsa üstelik bir de tarihi eser niteliği kazanacaktı. Ancak tarihe ve atana saygın gevşek olunca kendi yaptığının değerini de biçemiyorsun. Yakıştıramıyorsun yaptığını.

Bitmeyen anıt destanı

2008 yılında, Polatlı’nın Eskişehir çıkışında, geleni karşılayan gideni yolcu eden dev bir Mehmetçik heykeli yapıldı; Dur Yolcu Mehmetçik Anıtı. Duatepe, yolun hemen karşı tarafında, daha yüksektedir. Orada da anıt heykeller var ama  herkesin görebilmesi ve dikkat çekmesi düşünülerek dev Mehmetçik heykeli, hemen yolun kenarındaki Kartaltepe’ye yapıldı. Yanına da Sakarya Meydan Savaşı’nın anlatılacağı panoramik müze inşaatı başlamıştı.

Başladığımız işi, bitiremedik. 6 ayda gökdelenler dikilebilen inşaat çağında, 6 yıldır bir heykeli ve küçücük bir müzeyi bitiremedik. Mehmetçik heykelinin kaidesi ve müze, kaba inşaat halinde bekliyor. Doğrusu “Dökülüyor” da dilimiz varmıyor söylemeye. Heykelin kaidesinde savaşı anlatan kabartmalar vardı, onlar da kaybolmamış mı! Tamam mı manzara?

Daha değil, şunu da hatırlatalım tamam olsun:

Devletin, kaderini değiştiren bu tepeleri taçlandıracak anıtlara ayıracak parası yoktu, onu da gidip, özel bir şirketten sağlamış mıydı? İşte tamam oldu manzara! Değerbilirliğimiz, hıçkıra hıçkıra ağlatır insanı!

İlerleyen dedelerimizmiş

Duatepe ve Kartaltepe bölgesi, 13 Eylül 1921’de Sakarya Meydan Savaşı’nda, düşmanı ve gerilemeyi durdurduğumuz yer. Buradan sonra İzmir’e, sonra da yeni devlet için hep ileri yürüdük. Ancak yürüyen dedelerimizmiş, biz, istikrar timsali çok şükür, onların bıraktığı yerde duruyoruz. Arkasında bu kafayla haşmetli koca Mehmetçik, istese de kimseyi durduramaz, yakıştırılana üzülüyoruz.