ÜMİDİ KESİK TIRANSFORMIRLAR

10.04.2015 Milliyet-Ankara Gazetesi

Aday adayları kesinleşene kadar, dikkat çekecek değişik kostümler, sloganlar, afişler, çıkıntı sözlerle daha ziyade semt halini andırıyordu siyaset meydanı. Yüksek Seçim Kurulu’na listelerin teslimiyle 1 saat içinde dişçi bekleme salonuna döndü. Hayal kırıklığı yaşayan aday adaylarına gergin hasta suskunluğu çökmüş, sıralamada yerini beğenmeyenlerin,  birbirinden teselli bulma mırıltıları kalmıştı geriye. Seçimlerin birinci perdesi, renkli bir aday adaylığı süreciyle kapanmıştı.

Ankara seçmeni

Ancak gözden kaçıyor mu bilemiyoruz ama Ankara ahalisi, genel seçim heyecanını kaybetmiş bir seçmen kitlesidir. Başkentin seçmeni, kenti düşünerek değil, partiyi düşünerek sandığa gider. Seçim sonucunun kentle yani yaşadığı yerle bağını kuramadığı için de yavan olur seçmenliği. Seçtiği vekil de yavan kalır zaten seçimden sonra. Zaten parti de Ankaralılığı’na ya da Ankara’ya katkılarına bakmaz adayının. Türkiye’nin herhangi bir yerinden hayatta tanımadığı, tanısa da hayrını görmediği biri vekil olabilir Ankara’dan.

Başkentliliği dolayısıyla aslında bütün vekillerinin gözetmesi gereken Ankara, böyle böyle hep ortada kalır. Kente sahip çıkacak vekillerden çok partinin sıkıştığı yerde kontenjan yarattığı, genel bir oy deposuna dönüşmüştür yani.

Tırasnformırlaşma

Hal böyle olunca seçmeni de halkı da şu anda Ankara gündemini işgal eden Tıransformırlar (Transformers) filmindeki robotlara benzemiştir. Vaziyeti kurtaracak, kendi başının çaresine bakacak şeye dönüşür, günü kurtarırlar. Bugüne kadar hakkı yenmeyecek birkaç istisna vekili de kaideyi bozamadığı için kentin de vatandaşın da siyasi arkası yoktur, yarına Allah kerimdir başkentte.

Tıransformır ‘dönüştürücü’ demek. Ancak nedense filmde makineler, elektronik aletler, insana benzeyen robotlara dönüşüyor da onca teknoloji içinde insanlığı insanlığına döndüremiyor. Dönüşen mi, dönüştüren mi, dönüştürülen mi, dönüştürenin eltisi mi, kim olduğunu anlayamadığımız robotlar, kendi gezegenini bırakmış dünyayı kurtarmaya çalışıyor filmde.

Ankara tıransformırı sahada

Ankara’nın tıransformır sakinleri de bırakın dünyayı, arkasında siyasi gücü olmadığı için Ankara’yı da bırakın, ancak kendini ve günü kurtarır. Tıka basa dolu otobüslerde, dolmuşlarda, trenlerde, “cıyk cuyk civi civi” diye dönüşerek, kalan boşluğa göre şekillenir, yolculuk edebilirler.

Dünyanın zayıf, yerleşim merkezlerine en uzaktan geçen metro hatlarından birinde, “zıviyy zıviyy” diye dalarak medeniyet rüyası görürler. Daha dün Batıkent’te 5 tren, “servis dışı” anonsuyla 5 trenlik yolcuyu bıraktı gitti. Bir kısmımız hızlı trene dönüşüyorduk ki 6’ıncısı geldi. Beş trenlik yolcu, konserve kutusuna tıkıştı nitekim. Şu havaalanı ve Gar’a da uğramayan metroda.

Ayrıca Ankara tıransformırları, metronun yürüyen merdivenleri ve asansörleri çalışmadığı için “tak tuk trak” diye tanka dönüşür, yokuşu çatır çatır tırmanırlar.

Yağışlı havalarda, “gıcır gucur gıcır” ederek karada da suda da giden havırkırafta dönüşür, karşıya geçebilirler. Evde ya da dükkandaysalar şişme bot olarak seyredeler mekanda.

Suyu içecek olurlarsa “voii voii vizz” diye su arıtma cihazı şeklinde bir robotlaşma gerçekleştirilir.

Geniş ve ayrılmış yollarda, “zuvuzz zuvuzz ızznn” diye antilop fizikli robot tarzında, sıçradıkları gibi karşıya geçiş tamamlanır. Aksi taktirde ya araba çarpar ya da yolun bu yanında yaşamaya mecbur kalırlar ömrü billah.

Yol çöktüyse “tiki tiki tik trak” diye mekanik bir örümcektir artık Ankaralı, kralı gelse aşar geçer.

Heykeli haketmiştir

Say say bitmez... Ankara’da yaşayan, aşmıştır bunları. Tıransformasyonunu tamamlamıştır. Hiçbir sorununda, davasında, 31’den 32’ye çıktı sayıları, 10 vekilini bir arada, tek ses olarak görmediği için kendi başının çaresine bakar, evrimini, içinde bulunduğu koşullara göre yönlendirir.

Uzun lafın özeti; Ankara, seçimlere hep ümidi kırık girer amma velakin Atatürk Orman Çiftliği kavşağına dikilen ‘Tıransformır Heykelini’ de sonuna kadar bileğinin hakkıyla elde etmiştir!

Solda Ankaralı ve sağda Atatürk Orman Çiftliği-Demetevler Kavşağı'na dikilen hakettiği heykeli

NO ULAŞIM NO TURİZM

13.05.2014 Milliyet-Ankara Gazetesi

Türkçe anlatamıyoruz, ‘Yes-No’ Tarzan İngilizcesi’yle deneyelim. ‘No’ dünyanın pek çok dilinde ‘Hayır’ anlamına geliyor. Söyleyince bir terslik olduğunu, turistler hemen anlar.

– No ulaşım!

- Ulasim?

- Transporteyşın (Transportation)

- Aaa yeeeesss!

‘Turizm’, neredeyse bütün dünya dillerinde aynı söyleniyor, cümlenin gerisini getirirler, söylemeye gerek yok.

Sinyalizasyon-entegrassyooonn!

İşte bir elalemle 4 sözcükte anlaşmış olduk. Ankara’nın başkent oluşunun üzerinden 91 yıl geçmiş, kendi dilimizde anlaşamadığımız için, hala “Ulaşım olmazsa turizm olmaz” falan diye cümle kurmak zorunda kalıyoruz.

Dün yani 12 Mayıs 2014 itibariyle Kızılay’dan Sincan ve Çayyolu’na, metro hatlarının son saatleri yaklaşık birer saat geri çekildi. Metronun sinyalizasyon sistemleri entegre edilecekmiş.

‘Entegre’ derken uyumlaştırma mı demek isteniyor, emin değiliz. Bu durumda “Zamanında düşünülmemiş de uyumsuzu mu yapılmış?” sorusu, akıldan geçecek ilk sorudur. Yoksa “Yeni açılan metro hatlarını eksik yapmıştık” mı demeye geliyor, onu da bilmiyoruz. Birer saat geri çektik, “sinyalizasyon, entegrasyon” o kadar. Bir cümle içinde ‘sinyalizasyon, entegrasyon’ geçince bırak soru sormayı, korkar insan. İlk duyduğumuzdan beri cümleten ürperiyoruz metromuhipleri olarak!

İlla eve tıkacaklar

Yıl sonuna kadar sürecekmiş sinyalizasyon-entgerasyon ki yılsonu, Aralık ayı oluyor. Hiçbir masraftan kaçınmadım, hesapladım efendim; toplamda 233 saat erken gideceğiz eve. 9,7083 gün ediyor, yuvarlak 10 gün diyelim. 10 günlük iş için yaklaşık 7 ay kışla hayatı yaşayacağız. 24 saat ulaşım beklerken olandan da 1 saat kaybedeceğiz. İnsaflı davranmış, geçen hafta ‘21 Saat Ulaşım’ hesabı yapmıştık ama boşuna meşgul etmişiz aklımızı. İlla Ankaralı’yı evlere tıkacaklar.

Yakında diğer nedenleri de irdeleyeceğiz ama şimdilik şu kadarını söyleyelim; bu şehirde turizm yoksa nedenlerinden biri de ulaşımdır. Havaalanı’ndan, Gar’dan, AŞTİ’den başlayarak günlük yaşamın içine sindirilmiştir ulaşımsızlık. İstanbul’da sabaha kadar şehrin tozunu attırırken Ankara’da, mesai saatleri içinde yaşayabilirsiniz. Hadi size bir kıyak, gece 10’a kadar yiyip, içip, eğlenin. Sonra dooğru evlere. Geç olmadan yatın, iş çıkarmayın başımıza.

Bozkır dikeni başkent

Bizi zoraki memur ettiniz, turistin günahı ne? İnsan olmayan sokakta, yaşamayan şehirde dolaşılır mı? Erkenden oteline kapanacaksa size niye gelsin? İstanbul’u da geçtim, işte burnumuzun dibinde Eskişehir, oraya gider. Gidiyor da zaten. Ankaralılar bile gıptayla Eskişehir’in şenlik sokaklarını, gece hayatını anlatıyor birbirine.

Ankaralıysa “Hadi kalkalım” telaşında, aklı, bütçesinde onarılmaz bir cari açık yaratacak taksi parasında.

- Yaşıyor musun?

- Nefes alıyoruz işte!

Metro saatlerinin, hele ki 7 ay boyunca, birer saat geri alınması, ulaşımın 2014 yılında, Ankara bünyesine uyumlaşamadığını gösterir. Kent yaşamının birinci kuralı, hala işlemiyor demektir. Ankara’da, yerlisi dolaşamazken tur şirketleri, turisti niye bu şehre getirsin? No Ulaşım No Turizm ot sınıfından bozkır dikeni bir başkent centılmın!

METRONUN MERDİVENLERİ

08.01.2013 Milliyet-Ankara Gazetesi

Dünyanın, metrolarıyla nam salmış şehirlerini görme fırsatım olmuştu. Moskova gibi, Londra gibi, Paris gibi. 1989 yılında Brüksel’de ilk bindiğimde içim içimi yemişti; bizde adı geçmezken 100 yıldan fazladır böyle ucuz ve hızlı bir ulaşım düzeni kullanıyordu adamlar. Karaköy-Galata arasındaki çatlasa 100 metre mesafede halatla çekilen vagona binince sevindirik olduğumuzu hatırlıyorum; ne medeniyetti Karaköy’den Galata’ya yokuşu tırmanmadan 2 dakikada çıkmak! O zaman Ankara’da, Bahçeli- Dikimevi boyunca sıcakta, ayazda duraklarda yığılmış, kaldırımlara sığmayan yolcular hala gözümün önünde. Özellikle Kızılay’da. Gelmeden önce çok ülkede binmiştim ama Ankara’nın metrosuna ilk binişimin keyfi ve coşkusunu anlatamam. İşte buydu yahu!

Metronun gerekleri

İlk heyecan geçip, dik merdivenler yormaya, bavulu Gar’a ya da AŞTİ’ye taşımak zorunda kalmaya başlayınca eksiği görmeye başladık. Tekerlekli bavullar da icat olmamış henüz.  Sıhhiye’de, İvedik’te, Kurtuluş’ta, merdiven tırmanışı bitince, başarıyı kutlamak için, zirveye bayrak dikesi geliyor insanın. Hep söyledik “Metroda böyle dik ve uzun merdiven olmaz” diye. Gelişmiş metrolarda, merdivenin duranı yok, hep yürüyeniyle iner çıkarsınız. Metro, mutlaka tren garları ya da şehirlerarası otobüs duraklarına, liman ya da havaalanlarına bağlanır. Birinden diğerine geçerek şehir dışına rahatça çıkabilirsiniz. Metrodan Gar’a ulaşmak için Maltepe-Gar arasındaki dolambaçlı ve aklı zorlayan garabetten eser yoktur normal metrolarda. Hele gece, alt geçit kapanınca çantalarla Maltepe’de metroya geçme faslı, korku filmi gibidir. Yürüyense hep yürür merdivenler, 2 günde bir durmaz. Daha geçen haftasonu AŞTİ’de, yanında kızı, bastonuyla dik merdivenleri tırmanan teyzeyi gördüm. Merdivenler yine durmuş, asansörden habersiz, Ağrı Dağı’na tırmanıyordu. Çektiği eziyeti yaşadım adeta. Arkasında, koca bavulları sürüyerek çıkarmaya çalışanlar.

EGO’nun planları

Yeri geldi de o yüzden bir kez daha anımsatıyoruz; EGO’nun planları varmış. Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı’na devredilen metro hatları bitince, yolcu yoğunluğunun artması bekleniyormuş. Bu yoğunluğa önlem almak için ek asansörler ve yürüyen merdivenler yapılacakmış. Hatta 17 yıl sonra Ankaray vagonlarına, klima bile takılacakmış. Hayırlısıyla 2013’ün yatırım programına almışlar. Yeni hatlar yapılmasaydı?

Yeri gelince hep ‘çeyrek metro’ diyorum, biliyorsunuz. Sadece hattın eksikliğini kastetmiyorum, merdivenlerinden kolay ulaşılırlığına kadar bütün her şeyiyle çeyrekliğinden bahsediyorum. “Tren gidiyor ya işte”yle olmuyor metro. Nasıl Zonguldak Kömür Madenleri’ne iner gibi yerin dibine indiriyorsanız, oradan da yukarı çıkaracaksınız yolcuyu. Zonguldak’ta, çıkarıyorlar.

Çok iş var, niye bekliyoruz?

Metromuz, özellikle duraklarda ve Gar ile AŞTİ’de çok sorunlu. Dünya’da, yürümeyen en dik merdivenler Ankara’da. Adı metro ama caddeyle bütün bağları zayıf. Londra’da, 3 kattı metro. Hiç içinden çıkmadan gar, liman, havaalanı, bineceğiniz aracın kapısında iniyordunuz neredeyse. Paris, 110 yıldır yaşıyordu bu rahatlığı. Hele Moskova Metrosu, mimari bir sanat eseriydi başlıbaşına. Metroya değil, sanat galerisine iniyordunuz sanki. 100-150 yaşındaki bu metroları görünce bizim 20 yaşını bile bulmamış genç metromuzun, dağınıklığı ve işlevinin gerisinde kalması takılıyor kafaya: “Yeni hatların bitmesini beklemeden bile hala yapılacak çok iş var, bugüne kadar niye bekledik acaba?” diye.